Parkinson Hastalığı ve Tedavisi

Parkinson hastalığı, hareketi etkileyen ilerleyici bir sinir sistemi bozukluğudur. Semptomlar yavaş yavaş başlar, bazen sadece bir elde zar zor farkedilir bir titreme ile başlar. Titremeler yaygındır, ancak bozukluk aynı zamanda genellikle kaslarda sertleşmeye veya hareketin yavaşlamasına da neden olur.

Parkinson hastalığının erken evrelerinde yüzünüzde çok az belirti gösterebilir veya hiç belirti göstermeyebilir. Yürürken kollarınız sallanmayabilir. Konuşmanız yumuşayabilir veya bazı kelimeleri geveleyerek geçebilir. Durumunuz zamanla ilerledikçe Parkinson hastalığı semptomları kötüleşir.

Parkinson hastalığı tedavi edilemese de, ilaçlar semptomlarınızı önemli ölçüde iyileştirebilir. Bazen doktorunuz beyninizin belirli bölgelerinde iyileşme sağlayıcı müdahalelerde bulunmak ve semptomlarınızı iyileştirmek için ameliyat önerebilir.

Parkinson Tedavisi

Belirtiler

Parkinson hastalığı belirti ve semptomları herkes için farklı olabilir. Erken belirtiler hafif olabilir ve fark edilmeyebilir. Semptomlar genellikle vücudunuzun bir tarafında başlar ve semptomlar her iki tarafı da etkilemeye başladıktan sonra bile genellikle o tarafta daha kötü kalır.

Parkinson belirtileri ve semptomları şunları içerebilir:

  • Titreme. Titreme genellikle bir uzuvda, genellikle elinizde veya parmaklarınızda başlar. Hap yuvarlanma titremesi olarak bilinen başparmağınızı ve işaret parmağınızı ileri geri ovalayabilirsiniz. Dinlenirken eliniz titreyebilir.
  • Hareketlerde Yavaşlama (bradikinezi). Zamanla Parkinson hastalığı hareketinizi yavaşlatarak basit işleri zorlaştırabilir ve zaman alıcı hale getirebilir. Yürürken adımlarınız kısalabilir. Sandalyeden kalkmak zor olabilir. Yürümeye çalışırken ayaklarınızı sürükleyebilirsiniz.
  • Kaslarda Sertleşme. Vücudunuzun herhangi bir yerinde kas sertliği oluşabilir. Sert kaslar ağrılı olabilir ve hareket alanınızı sınırlayabilir.
  • Duruş ve denge bozuklukları. Duruşunuz kamburlaşabilir veya Parkinson hastalığının bir sonucu olarak denge problemleriniz olabilir.
  • Otomatik hareketlerin kaybı. Yürürken göz kırpma, gülümseme veya kollarınızı sallama gibi bilinçsiz hareketleri gerçekleştirme yeteneğinizde azalma olabilir.
  • Konuşma değişiklikleri. Konuşmadan önce yumuşak, hızlı, gevezelik edebilir veya cümle kurmakta tereddüt edebilirsiniz. Konuşmanız normal tonlamalardan ziyade monoton olabilir.
  • Yazma değişiklikleri. Yazmak zorlaşabilir ve yazınız küçük görünebilir.

Nedenler

Parkinson hastalığında beyindeki belirli sinir hücreleri (nöronlar) yavaş yavaş parçalanır veya ölür. Semptomların çoğu, beyninizde dopamin adı verilen kimyasal bir haberci üreten nöronların kaybından kaynaklanır. Dopamin seviyeleri düştüğünde, anormal beyin aktivitesine neden olarak, hareket bozukluğuna ve Parkinson hastalığının diğer semptomlarına yol açar.

Parkinson hastalığının nedeni bilinmemektedir, ancak aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli faktörlerin rol oynadığı görülmektedir:

  • Genler. Araştırmacılar, Parkinson hastalığına neden olabilecek spesifik genetik mutasyonlar belirlediler. Ancak, Parkinson hastalığından etkilenen birçok aile üyesinin olduğu nadir durumlar dışında bunlar nadirdir.
    Bununla birlikte, belirli gen varyasyonlarının Parkinson hastalığı riskini artırdığı, ancak bu genetik belirteçlerin her biri için nispeten küçük bir Parkinson hastalığı riski taşıdığı görülmektedir.
  • Çevresel tetikleyiciler. Belirli toksinlere veya çevresel faktörlere maruz kalmak, daha sonra Parkinson hastalığı riskini artırabilir, ancak risk nispeten küçüktür.

Araştırmacılar ayrıca, bu değişikliklerin neden meydana geldiği net olmasa da, Parkinson hastalığı olan kişilerin beyinlerinde birçok değişiklik meydana geldiğini belirtmişlerdir. Bu değişiklikler şunları içerir:

  • Lewy cisimlerinin varlığı. Beyin hücreleri içindeki belirli madde kümeleri, Parkinson hastalığının mikroskobik belirteçleridir. Bunlara Lewy cisimleri denir ve araştırmacılar, bu Lewy cisimlerinin Parkinson hastalığının nedenine dair önemli bir ipucu taşıdığına inanırlar.
  • Lewy cisimciklerinde bulunan alfa-sinüklein. Lewy cisimciklerinde birçok madde bulunmasına rağmen, bilim adamları önemli bir tanesinin alfa-sinüklein (a-sinüklein) adı verilen doğal ve yaygın protein olduğuna inanmaktadır. Tüm Lewy cisimlerinde, hücrelerin parçalanamayacağı kümelenmiş bir biçimde bulunur. Bu, şu anda Parkinson hastalığı araştırmacıları arasında önemli bir odak noktasıdır.

Risk faktörleri

Parkinson hastalığı için risk faktörleri şunları içerir:

  • Yaş. Genç yetişkinler nadiren Parkinson hastalığına yakalanır. Genellikle orta veya geç yaşta başlar ve risk yaşla birlikte artar. İnsanlar genellikle hastalığı 60 yaş ve üzerinde geliştirir.
  • Kalıtım. Parkinson hastalığı olan yakın bir akrabanızın olması, hastalığa yakalanma şansınızı artırır. Bununla birlikte, ailenizde Parkinson hastalığı olan çok sayıda akrabanız yoksa riskleriniz hala küçüktür.
  • Cinsiyet. Erkeklerin Parkinson hastalığına yakalanma olasılığı kadınlardan daha fazladır.
  • Toksinlere maruz kalma. Herbisitlere ve pestisitlere sürekli maruz kalma, Parkinson hastalığı riskinizi biraz artırabilir.

Komplikasyonlar

Parkinson hastalığına genellikle tedavi edilebilen şu ek sorunlar eşlik eder:

  • Düşünme zorlukları. Bilişsel sorunlar (demans) ve düşünme güçlükleri yaşayabilirsiniz. Bunlar genellikle Parkinson hastalığının sonraki aşamalarında ortaya çıkar. Bu tür bilişsel problemler ilaçlara çok duyarlı değildir.
  • Depresyon ve duygusal değişiklikler. Bazen çok erken evrelerde depresyon yaşayabilirsiniz. Depresyon tedavisi almak, Parkinson hastalığının diğer zorluklarıyla başa çıkmayı kolaylaştırabilir.

  • Ayrıca korku, endişe veya motivasyon kaybı gibi başka duygusal değişiklikler de yaşayabilirsiniz. Doktorlar bu semptomları tedavi etmek için size ilaçlar verebilir.
  • Yutma sorunları. Durumunuz ilerledikçe yutma güçlüğü çekebilirsiniz. Yavaş yutma nedeniyle tükürük ağzınızda birikerek salya akmasına neden olabilir.
  • Çiğneme ve yeme sorunları. Geç evre Parkinson hastalığı ağzınızdaki kasları etkileyerek çiğnemeyi zorlaştırır. Bu boğulmaya ve yetersiz beslenmeye yol açabilir.
  • Uyku sorunları ve uyku bozuklukları. Parkinson hastalığı olan kişiler genellikle gece boyunca sık sık uyanma, erken uyanma veya gün içinde uykuya dalma gibi uyku sorunları yaşarlar. İnsanlar ayrıca hızlı göz hareketi uyku davranış bozukluğu yaşayabilirler. İlaçlar uyku sorunlarınıza yardımcı olabilir.
  • Mesane sorunları. Parkinson hastalığı, idrarı kontrol edememe veya idrara çıkma zorluğu gibi mesane sorunlarına neden olabilir.
  • Kabızlık. Parkinson hastalığı olan birçok insan, esas olarak daha yavaş bir sindirim sistemi nedeniyle kabızlık geliştirir.

Ayrıca şunları da yaşayabilirsiniz:

  • Kan basıncı değişir. Kan basıncındaki ani düşüş (ortostatik hipotansiyon) nedeniyle ayağa kalktığınızda baş dönmesi veya sersemlik hissedebilirsiniz.
  • Koku disfonksiyonu. Koku duyunuzla ilgili sorunlar yaşayabilirsiniz. Belirli kokuları veya kokular arasındaki farkı tanımlamakta zorluk çekebilirsiniz.
  • Tükenmişlik. Parkinson hastalığı olan birçok kişi, özellikle günün ilerleyen saatlerinde enerji kaybeder ve yorgunluk yaşar. Nedeni her zaman bilinmez.
  • Ağrı. Parkinson hastalığı olan bazı kişiler, ya vücutlarının belirli bölgelerinde ya da vücutlarının her yerinde ağrı hissederler.
  • Cinsel işlev bozukluğu. Parkinson hastalığı olan bazı kişiler, cinsel istek veya performansta bir düşüş fark eder.

Hastalıktan Korunma

Parkinson'un nedeni bilinmediğinden, hastalığı önlemenin kanıtlanmış yolları da bir sır olarak kalıyor.

Bazı araştırmalar, düzenli aerobik egzersizin Parkinson hastalığı riskini azaltabileceğini göstermiştir.

Diğer bazı araştırmalar, kahve, çay ve kolada bulunan kafeini tüketen kişilerin, içmeyenlere göre Parkinson hastalığına daha az yakalandığını göstermiştir. Yeşil çay aynı zamanda Parkinson hastalığına yakalanma riskinin azalmasıyla da ilişkilidir. Bununla birlikte, kafeinin gerçekten Parkinson'a karşı koruma sağlayıp sağlamadığı veya başka bir şekilde ilişkili olup olmadığı hala bilinmemektedir. Şu anda Parkinson'a karşı korunmak için kafeinli içeceklerin içilmesini önermek için yeterli kanıt yok.


Teşhis

Parkinson hastalığını teşhis etmek için spesifik bir test mevcut değildir. Sinir sistemi rahatsızlıkları konusunda eğitimli doktorunuz (nörolog) Parkinson hastalığını tıbbi geçmişinize, belirti ve semptomlarınızın gözden geçirilmesine ve nörolojik ve fizik muayeneye dayanarak teşhis edecektir.

Doktorunuz, dopamin taşıyıcı taraması (DaTscan) adı verilen belirli bir tek foton emisyonlu bilgisayarlı tomografi (SPECT) taraması önerebilir. Bu, Parkinson hastalığınız olduğu şüphesini desteklemeye yardımcı olsa da, nihayetinde doğru tanıyı belirleyen semptomlarınız ve nörolojik muayenenizdir. Çoğu insan bir DaTscan gerektirmez.

Doktorunuz, belirtilerinize neden olabilecek diğer durumları ekarte etmek için kan testleri gibi laboratuvar testleri isteyebilir.

MRI, beyin ultrasonu ve PET taramaları gibi görüntüleme testleri de diğer bozuklukları dışlamak için kullanılabilir. Görüntüleme testleri, Parkinson hastalığının teşhisi için özellikle yararlı değildir.

Doktorunuz muayenenize ek olarak size bir Parkinson hastalığı ilacı olan karbidopa-levodopa (Rytary, Sinemet, diğerleri) verebilir. Bir veya iki günlük düşük dozlar güvenilir olmadığından, size faydayı göstermek için yeterli bir doz verilmelidir. Bu ilaçla önemli iyileşme, genellikle Parkinson hastalığı tanınızı doğrulayacaktır.

Bazen Parkinson hastalığını teşhis etmek zaman alır. Doktorlar, zaman içinde durumunuzu ve semptomlarınızı değerlendirmek ve Parkinson hastalığını teşhis etmek için hareket bozuklukları konusunda eğitimli nörologlarla düzenli takip randevuları önerebilir.


Tedavi

Parkinson hastalığı tedavi edilemez, ancak ilaçlar semptomlarınızı genellikle dramatik bir şekilde kontrol etmenize yardımcı olabilir. Bazı daha ileri vakalarda ameliyat önerilebilir.

Doktorunuz ayrıca, özellikle devam eden aerobik egzersiz olmak üzere yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir. Bazı durumlarda denge ve esneme odaklı fizik tedavi de önemlidir. Bir konuşma dili patoloğu, konuşma sorunlarınızı iyileştirmeye yardımcı olabilir.

İlaçlar

İlaçlar yürüme, hareket ve titreme ile ilgili sorunları yönetmenize yardımcı olabilir. Bu ilaçlar dopamini arttırır veya yerine geçer.

Parkinson hastalığı olan kişilerde düşük beyin dopamin konsantrasyonları vardır. Ancak dopamin beyninize giremediği için direkt olarak verilemez.

Parkinson hastalığı tedavisine başladıktan sonra semptomlarınızda önemli bir iyileşme olabilir. Bununla birlikte, zamanla, ilaçların yararları sıklıkla azalır veya daha az tutarlı hale gelir. Genellikle belirtilerinizi oldukça iyi kontrol edebilirsiniz.


Ameliyat - Derin Beyin Stimülasyonu

Derin beyin stimülasyonunda (DBS), cerrahlar elektrotları beyninizin belirli bir bölümüne yerleştirir. Elektrotlar, göğsünüze köprücük kemiğinizin yakınında implante edilen ve beyninize elektrik darbeleri gönderen ve Parkinson hastalığı semptomlarınızı azaltabilen bir jeneratöre bağlanır.

Doktorunuz durumunuzu tedavi etmek için ayarlarınızı gerektiği gibi değiştirebilir. Cerrahi, enfeksiyonlar, felçler veya beyin kanaması dahil olmak üzere riskler içerir. Bazı kişiler DBS sistemiyle ilgili sorunlar yaşar veya stimülasyon nedeniyle komplikasyonlar yaşar ve doktorunuzun sistemin bazı parçalarını ayarlaması veya değiştirmesi gerekebilir.

Derin beyin stimülasyonu, çoğunlukla, stabil olmayan ilaç (levodopa) yanıtları olan ileri Parkinson hastalığı olan kişilere sunulur. DBS, ilaç dalgalanmalarını stabilize edebilir, istemsiz hareketleri (diskinezi) azaltabilir veya durdurabilir, titremeyi azaltabilir, sertliği azaltabilir ve hareketin yavaşlamasını iyileştirebilir.

DBS, levodopaya verilen düzensiz ve dalgalı tepkileri kontrol etmede veya ilaç ayarlamalarıyla düzelmeyen diskineziyi kontrol etmede etkilidir.

Bununla birlikte, DBS, titreme dışında levodopa tedavisine yanıt vermeyen problemler için yararlı değildir. Titreme levodopaya çok duyarlı olmasa bile DBS tarafından kontrol edilebilir.

DBS, Parkinson semptomları için sürekli fayda sağlayabilse de, Parkinson hastalığının ilerlemesini engellemez.

DBS tedavisinin yüzme için gerekli hareketleri etkilediğine dair seyrek raporlar olduğundan, yüzmeden önce doktorunuza danışmanızı ve su güvenliği önlemleri almanızı önerir.


Randevu Al

İyileşeceğim, Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi, Medical Park Göztepe Üniversite Hastanesi bünyesinde binlerce hastanın sağlığına kavuşmasına yardımcı olmuştur. Sunduğumuz tedavi seçenekleri hakkında detaylı bilgi almak ve tedavinizi planlamak için aşağıda yer alan Randevu Al butonunu kullanarak kliniğimizden randevu alabilirsiniz.

Randevu Al
Randevu Al