Gamma Knife

Gamma Knife Nedir?

Gamma Knife beyin tümörleri ve beyin damar sistemindeki bazı hastalıklar başta olmak üzere beynin bazı hastalıklarının tedavisinde kullanılan bir tür radyasyon tedavisidir.
Gamma Knife tedavisi, diğer stereotaktik radyocerrahi tedavi teknikleri gibi isminde “cerrahi” kelimesi geçmesine karşın, aslında hastada kesi açılan, klasik bir ameliyat prosedürü değildir.
Hastada kesi açmak yerine Gamma Knife tekniğinde yaklaşık 200 ışın kaynağından çıkan, hastaya ve hastalığa göre özelleştirilmiş, son derece hassas radyasyon ışınlarını kullanılır. Bu ışınların beyin dokusuna tek başına etkisi son derece azdır; ancak ışınların birleştiği noktada son derece güçlü bir etki oluşarak hedeflenen tümör imha edilir.
Gamma Knife tedavisinin en önemli avantajlarından biri, hedefi çevreleyen sağlıklı dokuların maruz kaldığı radyasyon oranının son derece düşük olmasıdır.
Gamma Knife, çoğu zaman tek seans halinde uygulanır ve hasta uygulama sonrasında evine gidebilir.

Gamma Knife Neden Uygulanır?

Geleneksel beyin ameliyatlarında kafa derisi kesilir, kafatası açılır, beyni çevreleyen zarlar kesilir ve beyin dokusuna doğrudan müdahalede bulunulur. Gamma Knife tedavisinde bu prosedürler uygulanmadığı için, hasta açısından komplikasyon riskini azaltmasının yanı sıra, hastanın işlem sonrasında aynı gün evine dönebilmesi nedeniyle çok daha güvenli bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilir. Gamma Knife genellikle aşağıdaki durumlarda tercih edilen bir yöntemdir:

  • Tümörün (veya diğer tedavi gerektiren anomalinin) klasik beyin ameliyatı ile ulaşmanın çok zor ve riskli olduğu bölgelerde olduğu vakalarda
  • Genel sağlık durumu klasik beyin ameliyatına uygun olmayan vakalarda
  • Girişimsel tedaviyi tercih etmeyen, uygun vakalarda

Gamma Knife, bazı vakalarda, geleneksel radyoterapi ile kıyaslandığında çok daha az ve hafif yan etkiye neden olmaktadır. Bununla birlikte Gamma Knife, aynı gün içerisinde tamamlanan bir tedavi olduğundan, ortalama 30 seans gerektiren geleneksel radyoterapiye kıyasla çok daha hızlı uygulanan ve sonuç alınan bir yöntemdir.

 

Gamma Knife sıklıkla aşağıdaki sağlık sorunlarında kullanılmaktadır:

Beyin Tümörleri
Gamma Knife, küçük boyutlu beyin tümörlerinde son derece etkili bir yöntemdir. Son derece hassas bir şekilde uygulanan, odaklanmış radyasyon, tümör hücrelerinde DNA hasarına yol açarak bölünme özelliklerini kaybetmelerine ve ölmelerine yol açmakta, bu sayede tümör aşamalı olarak küçülmektedir. 


Arteriovenöz Malformasyon
Arteriovenöz malformasyon, beyindeki atardamar ve toplardamarlarda oluşan düğümlerdir. Tedavi edilmeyen arteriovenöz malformasyonlar, beynin normal kan akışında aksamalara yol açarak, felç veya beyinde kanamalara yol açabilir. Gamma Knife, arteriovenöz malformasyon düğümlerini imha ederek damarların zamanla kapanarak zaman içinde beynin normal kan akışının geri kazanılmasını sağlar. 

 


Trigeminal Nevralji
Trigeminal nevralji, kafatasının içinde yer alan trigeminal sinir çiftinin birinde veya her ikisinde birden ortaya çıkabilen bir hastalıktır. Hastalık, alın, yanak ve alt çenedeki çevresel uyarıların algılanmasından sorumlu bu sinirlerin işlevini yerine getirememesine neden olmakla birlikte, son derece şiddetli yüz ağrısı ve yüzde elektrik çarpması hissine benzer güçlü acı hissine neden olmaktadır. Trigeminal nevralji, yaşam kalitesini düşüren ve hastaları psikolojik açıdan oldukça zorlayan bir hastalıktır. 

Trigeminal nevralji hastalarının büyük bölümü, Gamma Knife tedavisi sonrasında ağrılarının birkaç gün ile birkaç ay arasında önemli oranda azaldığını belirtmişlerdir. 

 

Akustik Nörinom (Vestibüler Schwannoma) 
Akustik Nörinom işitme ve denge fonksiyonlarından sorumlu, 8. Kranial sinir olan vestibulocochlear sinir çiftinden köken alan, genellikle yavaş büyüyen, iyi huylu (farklı lokasyonlara sıçrama eğilimi göstermeyen) bir tümördür. 

Tümör, sinir üzerindeki baskısını arttırdıkça hastada işitme kaybı, baş dönmesi, denge kaybı ve tinnitus (kulak çınlaması) problemleri başlar ve şiddetini arttırır. Tümör büyüdükçe yüzdeki his ve yüzün kas hareketlerini kontrol eden sinirleri de etkileyebilir. 

Gamma Knife, uygun akustik Nörinom vakalarında tümörün son derece hızlı ve etkin bir biçimde kontrol altına alınmasını sağlayabilmektedir. 
 

Hipofiz Bezi Tümörleri 
Hipofiz bezi beyinde yaklaşık bir nohut tanesi büyüklüğünde olan; ancak metabolizma açısından son derece önemli işlevleri olan bir bezdir ve bu bezde ortaya çıkan tümörler pek çok farklı sağlık sorununa yol açabilmektedir. Hipofiz bezi hormonların regülasyonundan sorumludur ve bu hormonlar vücudun pek çok farklı işlevinin düzenlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Gamma Knife, hipofiz bezinde ortaya çıkan tümörlerin küçültülmesinde ve hormon regülasyonundaki bozulmaların giderilmesinde kullanılabilen bir yöntemdir. 

Türker Kılıç
Prof.Dr.Türker Kılıç, Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi, Medical Park Göztepe Üniversite Hastanesi bünyesinde kurduğu Gamma Knife tedavi merkezinde 15.000’den fazla hastanın sağlığına kavuşmasına yardımcı olmuştur.Gamma Knife tedavisi hakkında detaylı bilgi almak ve tedavinizi planlamak için İyileşeceğim uygulaması üzerinden Prof.Dr.Türker Kılıç’tan randevu alabilirsiniz.
iyileseceğim iosiyileseceğim android

Risk Faktörleri

Gamma Knife tedavisi sırasında herhangi bir girişimsel müdahalede bulunulmaz. Bu nedenle operasyonun risk seviyesi geleneksel beyin cerrahisi ameliyatlarına kıyasla daha düşük olarak kabul edilir. Geleneksel beyin cerrahisinde anestezi ile ilişkili risklere ek olarak enfeksiyon ve kanama riski söz konusudur.


Gamma Knife tedavisinde erken evre komplikasyonlar ve yan etkiler genellikle geçicidir. Bazı vakalarda hafif baş ağrısı, kafa derisinde karıncalanma hissi, mide bulantısı ve kusma görülebilmektedir. Bunların dışında görülebilen bazı yan etkiler şunlardır:

  • Halsizlik: Gamma Knife tedavisinin ardından birkaç hafta boyunca halsizlik görülebilmektedir.
  • Şişkinlik: Beyindeki tedavi bölgesinde veya çevre dokularda meydana gelecek şişme, konuma bağlı olarak farklı bazı belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Gamma Knife tedavisine bağlı şişme ve buna bağlı semptomlar, geleneksel beyin cerrahisi operasyonlarındaki gibi operasyondan hemen sonra değil, yaklaşık 6 ay kadar sonra ortaya çıkar. Bu durumun ortaya çıkmasını engellemek veya belirtilerin şiddetini hafifletmek için genellikle anti-inflamatuar (kortikosteroid) ilaçlar kullanılır.
  • Kafa Derisi ve Saç Problemleri: Saç derisinin, özellikle operasyon sırasında başın hareketini engellemek amacıyla kullanılan sabitleyicilerin temas ettiği bölgelerde kızarıklık, tahriş ve hassasiyet görülebilir. Ancak bunların hepsi genellikle geçicidir ve kalıcı iz beklenmez. Tedavi edilen bölge, kafa derisinin hemen alt kısmında ise, bazı vakalarda geçici olarak kısmı saç kaybı görülebilir.

Gamma Knife tedavisinden sonra geç görülen nörolojik yan etkiler, nadir olmakla birlikte görülebilmektedir.

Tedaviye Hazırlık

Beslenme ve İlaçlar

  • Operasyondan önceki gece, doktorunuzun söylediği saatten (genellikle gece yarısından itibaren) sonra bir şey yiyip içmeyin.
  • Operasyondan önceki gece veya operasyon sabahı, düzenli kullandığınız ilaçları kullanıp kullanamayacağınızı doktorunuzla görüşün.


Giyim ve Kişisel Eşyalarınız
Rahat ve bol kıyafetleri tercih edin ve operasyon sırasında aşağıdakileri giymekten / takmaktan kaçının:

  • Her türlü takı
  • Gözlük
  • Lens
  • Makyaj
  • Tırnak cilası
  • Takma dişler
  • Peruk veya saça takılan aksesuarlar


Diğer Önlemler
Aşağıdaki durumlarda doktorunuzu bilgilendirin:

  • Diyabet tedavisi amacıyla kullandığınız hap veya enjeksiyon var ise
  • Operasyon sırasında kullanılabilecek bazı boyaların kimyasal olarak ilişkili olma ihtimali olduğundan, kabuklu deniz ürünleri veya iyot alerjiniz varsa
  • Vücudunuzda kalp pili, yapay kalp kapağı, anevrizma klipsleri, nörostimülatörler veya stent gibi implantlar varsa
  • Klostrofobiniz var ise

Operasyon Sırasında Sizi Neler Bekliyor?

Beyin ameliyatları ile ilgili bulabileceğiniz pek çok bilgiye karşın Gamma Knife tedavisinin öncesi, sırası ve sonrasında sizi bekleyen süreçler farklılık göstermektedir.


Operasyon Öncesinde
Operasyon başlamadan önce, hafif bir çerçeve hastanın kafasına bağlanır. Bu çerçeve kafaya dört noktadan temas eder ve sabitlenir. Bu çerçeve, operasyon sırasında hastanın kafasının sabitlenmesi amacına ek olarak, radyasyon ışınları için referans noktası işlevi görürler. Operasyon sırasında:

  • Saçlarınız kazınmaz veya kesilmez ancak özel bir şampuanla saçlarınız yıkanabilir
  • Kafa derinizde çerçevenin iğnelerinin temas edeceği noktaların uyuşturulması amacıyla enjeksiyon yapılabilir

Çerçeve yerleştirildikten sonra tümörün (veya anomalinin) detaylı haritalandırılması amacıyla bazı taramalar gerçekleştirilir. Kullanılacak görüntüleme yöntemi, tedavi edilecek anomali ile bağlantılıdır.


Tümörler
Tümöre yönelik operasyonlarda kullanılabilecek görüntüleme yöntemleri bilgisayarlı tomografi (CT) veya manyetik rezonans görüntülemedir (MRI). Bilgisayarlı tomografi taramasında beynin detaylı bir görüntüsünü oluşturmak için x ışınları kullanılır. Manyetik rezonans görüntüleme yönteminde ise beynin detaylı görüntülerinin oluşturulması için radyasyon içeren x ışınları yerine çok güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları kullanılır.
Operasyon sırasında kan akışının gözlemlenmesi amacıyla vücuda bir boya enjekte edilmesi amacıyla elin arka kısmına veya kola bir iğne yerleştirilebilir. Bazı vakalarda CT ve MRI görüntüleme tekniklerinin her ikisi birden kullanılabilir.


Arteriovenöz Malformasyonlar
Arteriovenöz malformasyonlara yönelik operasyonlarda CT ve MRI görüntüleme tekniklerine ek olarak, serebral anjiyografi veya bu (ve bazı ek) testlerin kombinasyonları tercih edilebilir.
Serebral anjiyografide kasıklarda yer alan bir damara küçük bir tüp yerleştirir ve X-ışını görüntülemeyi kullanarak beyine ulaşılır. Bu esnada kan damarlarının X-ışını ile görünmesini sağlayan bir boya kullanılır.
Boya, röntgende görünmelerini sağlamak için kan damarlarından enjekte edilir. Doktorunuz, kan damarlarını görüntülemek ve kan dolaşımını vurgulamak için CT veya MRI taramaları sırasında bir kan damarı içine bir boya enjekte edebilir.


Trigeminal Nevralji
Trigeminal nevralji operasyonlarında sinir demetlerinin görüntülerinin oluşturulması amacıyla genellikle MRI veya CT yöntemleri kullanılır.



Kullanılan yöntemlerle oluşturulan görüntüler bilgisayarda yer alan gelişmiş bir planlama sistemine aktarılır. Bu sistem radyocerrahi ekibinin tedavi bölgesini, kullanılacak radyasyon dozunu ve her bir radyasyon ışın kaynağının açı, şiddet ve atım süresini hesaplamasına yardımcı olur. Bu planlama süreci bir ila iki saat kadar sürecektir. Bu sürede hasta genellikle ayrı bir odada bekletilir; ancak kafasına takılan çerçeve çıkartılmaz.


Çocuklar uzun süre sabit kalma konusunda zorlanabileceği için genellikle bu süreçte testler ve radyocerrahi prosedürü boyunca anestezi uygulanır. Yetişkinlerde genellikle anesteziye başvurulmaz; ancak endişeli hastaların sakinleşmesini sağlamak amacıyla hafif ve düşük dozlu sedatif ilaçlar kullanılabilir.


Operasyon Sırasında
Hasta operasyon sırasında Gamma Knife cihazında yatar durumda bulunur ve kafasındaki çerçeve, cihazın içindeki bir kaska sağlam bir şekilde sabitlenir.
Açılan damar yolu aracılığıyla hasta gün boyunca sıvı kaybı yaşamasını engellemek amacıyla serum verilir. Gamma Knife tedavisinin sabit bir süresi yoktur. Uygulanacak prosedüre göre operasyon süresi 20 dakika ile 4 saat arasında değişebilmektedir. Operasyon süresini belirleyen en önemli parametreler, hedefin konumu, boyutu ve şeklidir. Operasyon sırasında:

  • Radyasyonu hissetmezsiniz
  • Gamma Knife cihazı görsel olarak manyetik rezonans görüntüleme cihazına benzemekle birlikte, işlem sırasında makinadan kaynaklı rahatsız edici bir ses duymazsınız
  • Gerekli durumlarda Gamma Knife ekibi ile konuşabilirsiniz.

Gamma Knife operasyonunun kendisi son derece kısa sürmekle birlikte, görüntüleme ve planlama süreçleri nedeniyle genellikle günün büyük bölümünü kapsayan bir süreçtir. Hastalar genellikle aynı gün taburcu edilmektedir ancak yorucu bir süreç olması nedeniyle hastanın yanında onu eve götürecek bir yakınının olması tavsiye edilir. Bazı vakalarda hastanın bir gece hastanede kalması tercih edilebilir. iyileşeceğim gamma knife


Operasyon Sonrasında
Operasyon sonrasında genellikle şu şekilde seyreder:

  • Hastanın kafasına takılan çerçeve çıkartılır
  • Çerçevenin iğne noktalarında kısa süreli kanama ve hassasiyet görülebilir
  • Baş ağrısı, mide bulantısı, kusma olması durumunda bu belirtilerin giderilmesi amacıyla bazı ilaçlar verilir
  • Operasyondan sonra yemek yenebilir veya (tercihen asitli olmayan) içecekler tüketilebilir

Sonuçlar

Gamma Knife tedavisinin sonuçları, tedavi edilen hastalığa göre aşamalı olarak ortaya çıkar:

  • İyi Huylu Tümörler:Gamma Knife tedavisi, tümör hücrelerinin çoğalmasını engeller. Tümör 18 ay ile 24 ay arasında bir sürede küçülür. Gamma Knife tedavisi tümörün küçülmesini sağlamakla birilikte asıl hedeflenen bu bölgedeki tümörün tekrar büyümesinin önlenmesidir.
  • Kötü Huylu Tümörler: Kanserojen (kötü huylu) tümörler daha hızlı küçülürler. Genellikle bu süreç bir kaç ay içinde tamamlanır.
  • Arteriovenöz Malformasyonlar: Gamma Knife tedavisi anormal kan damarlarının daralarak kapanmasına neden olur. Bu süreç 24 ay veya daha uzun bir sürede tamamlanabilir.
  • Trigeminal Nevralji: Gamma Knife tedavisi, trigeminal sinirlerden gelen ağrı sinyallerini bloke eden bir lezyon oluşturur. Ağrının hafifleyerek ortadan kalkması birkaç ay sürebilir.

Tedavi sonrasında sizi nasıl bir sürecin beklediği ile ilgili detaylı bilgi doktorunuz tarafından verilecektir.


Türkiye'de Gamma Knife

Gamma Knife Işın Cerrahisi, ülkemizde ilk defa 1997 senesinde kullanılmaya başlanmıştır. İstanbul Marmara Üniversitesi’nde Prof. Dr. Türker Kılıç önderliğinde kullanılan cerrahi yöntem ile 10.000 hasta sağlığına kavuşmuştur.
Ülkemizde kişisel olarak en yüksek sayıda hastanın tedavisini gerçekleştiren Prof. Dr. Türker Kılıç ve ekibinin başarısının altında yatan en önemli sebep; aynı ekibin hem Gamma Knife hem de mikro cerrahi yapabilmesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

  • Yaşlılara ve sistemik sorunu olanlara Gamma Knife Işın Cerrahisi uygulanabilir mi?

    İleri yaş sebebiyle cerrahiye bağlı yan etkilerin yüksek olduğu hastalarda, Gamma Knife ışın cerrahisi kullanılmaktadır. Genel anestezi alması riskli olan hastalarda da Gamma Knife tedavisi kullanılabilmektedir.

  • Gamma Knife Işın Cerrahisi sırasında hasta acı hisseder mi?

    Tedavi için gerekli olan Stereotaktik çerçevenin takılması esnasında hasta, başında bir sıkma hisseder fakat bu his 3-5 dakika içerisinde ortadan kalkar. Hasta sadece kafasında ağır bir şapka varmış gibi hisseder. Tedavi esnasında radyasyon ışınlarını görmek ya da hissetmek mümkün değildir.

  • Gamma Knife güvenilir bir yöntem mi?

    890 binin üzerinde hasta bu yöntem ile tedavi edilmiştir. Gamma Knife ile ilgili yüzlerce bilimsel yazı ve makale bulunmaktadır. Yöntemin güvenilirliği ispat edilmiştir. Gamma Knife uygulamasında ölüm riski yüz binde birden azdır ayrıca sakat kalma riski ise güvenilir ellerde %1-2’nin altındadır.

  • Hasta, Gamma Knife sonrasında normal yaşantısına ne kadar sürede dönebilir?

    Işın Cerrahisi tedavisinden bir gün sonra normal sosyal ve iş hayatınıza dönebilirsiniz. Hastanede günübirlik yatış yaparak aynı gün içerisinde taburcu olursunuz.

  • Gamma Knife ile hangi tip beyin tümörleri tedavi edilir?

    Gamma Knife sayesinde iyi huylu beyin tümörleri (meningiomlar, hipofiz adenomları, akustik nörinomlar vs.) ve kötü huylu beyin tümörleri (beyin metastazları, glial tümörler vs.) tedavi edilebilir. Beyin tümörleri haricinde damarsal beyin hastalıkları (arterivenöz malfasyonlar ve kavernomlar) ve fonksiyonel beyin hastalıkları (trigeminal nevralji, parkinsonizmi epilepsi) için de Gamma Knife yöntemi kullanılmaktadır.

  • Gamma Knife’ı devlet karşılıyor mu? Hastanenin SGK ile anlaşması var mı?

    Evet. BAU Tıp Göztepe Medical Park Gamma Knife Ünitesi’nde SGK’lı hastalara hizmet verilmektedir.

İyileşeceğim uygulamasını ücretsiz indirip üye olarak sorularınızı bize iletebilirsiniz.
iyileseceğim iosiyileseceğim android
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.